سلطان محمد ميرزا قاجار

158

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

موقعيت شام اين شهر از شهرهاى بسيار قديم و آباد دنيا بوده و هست . آبادى شهر در جلگه‌اى كه طرف شمالش كوه بزرگى است ، در دامنهء كوه واقع است . قدرى از اين كوه ، به‌طرف مغرب شهر هم مىكشد . شهرى است آباد و باصفا ، پرآب و درخت ، هوايش نزديك به اعتدال . تابستانش گرم نيست [ و ] زمستان سرد نمىشود . برف مىبارد [ ولى ] زيست نمىكند . سرما چندان نيست كه يخ بگيرند . در كوهستان نزديك شهر هميشه برف موجود است [ كه ] حمل به شهر كرده ، مىفروشند . ميوه‌ها و محصولات هميشه اقسام بستنيها در بازار و كوچه‌هاى شهر مىفروشند . از اول خزان تا وقتى كه درختها دوباره سبز شود ، كمتر از سه ماه طول مىكشد . همه قسم مركبات از ليمو و پرتقال ، نارنج ، ليموى ترش بسيار درشت [ و ] اقسام ديگر از مركبات در خانه‌هاى آنجا بسيار است . در باغات خارج شهر كمتر است . از فواكه جز آلوبالو و گيلاس هرچه تصور شود ، هست . درخت خرما يك دو دانه ديدم ، ثمر نمىدهند . صبّاره ، [ 94 آ ] پسته ، موز ، گردو ، بادام [ و ] فندق زياد دارند . سواى انگور عسكرى ، همه قسم انگور هست . انگور مهره‌اش بهتر از انگور اصفهان [ است ] . هندوانه و طالبى بسيار بسيار خوبى دارد . خربوزه‌اش ممتاز نيست . بقولاتش زياد خوب است . از غرايب اين است كه خود من در اواخر تابستان در اين ولايت خربوزه ، هندوانه ، توت سفيد و سياه ، انجير ، انار ، انگور ، سيب ، به ، شليل ، هلو ، ليموى ترش ، نارنج ، زغال اخته ، خيار ، بادنجان ، كلم قمرى و كلم‌پيچ ، زردك ، چغندر ، باقلا و لوبياى تازه همهء اينها را در يك وقت باهم ديدم . نهايت تعجب از هواى آنجا كردم . از زراعتها بس برنجكارى ندارند . گندم ، جو ، ذرت ، نخود ، باقلا [ و ] حبوبات ديگر ، پنبه و ابريشم همه‌چيز دارند .